چکیده:
مرجئه ازجمله مکاتب کلامی در تمدن و فرهنگ اسلامی است که تأثیر آن در فرهنگ بخش عمدهای از جهان اسلام نمودار است. این مکتب در برههای خاص از تاریخ اسلام متولد گردید، رشد کرد و بارور شد و بخش مهمی از جهان اسلامی را متأثر از آموزههای خود نمود. عمده تأثیر و ماندگاری این مکتب در شرق اسلامی بود. بلخ از مهمترین حوزههای پیدایی و پویایی و ماندگاری این مکتب بود. کرّامیه و ماتریدیه دو فرزند سرشناس مرجئه است که اولی در اوان جوانی مُرد. دومی اما با تمهیداتی خاص تاکنون زنده است و برخوردار از نشاط. فرزندان عجم در بلخ و خراسان سعی بلیغ ورزیدند تا مکتب مرجئه با شکل و شمایلی جدید و بدون عوارض عربی به جهان اسلام معرفی و ارائه گردد. معرفی مکتبهای اولیه کلامی اسلامی به جهان امروز میتواند چهره خشنی که گروههایی مثل داعش، الشباب و بوکوحرام که زاییده تفکر اهل حدیث و اشعری است را تلطیف بخشد و چشم مسلمانان و جهانیان را با چهرهای از اسلام که «اهل مدارا» ست آشنا نماید. مرجئهای که در بلخ رشد و نما یافت و بارور شد و به جهان اسلام صادر گردید، یکی از همین مکتبهایی است که جهان اسلام بهخصوص اهل سنت بهشدت به آن احساس نیاز میکند.